Verbruikt jouw vestiging meer dan 2,8 GWh energie per jaar? Dan krijg je binnenkort waarschijnlijk een auditplicht. Ook als je vandaag nergens onder valt.
Vlaanderen zet de Europese Energie-efficiëntierichtlijn, kortweg de EED-richtlijn, om in het Energiebesluit. De Vlaamse Regering keurde het ontwerp op 17 juli 2026 principieel goed. De tekst is nog niet definitief en er is nog geen datum voor de definitieve goedkeuring. De richting is wel duidelijk, en de eerste deadlines vallen al in 2027. In dit artikel lees je wat je moet doen, en tegen wanneer.
In het kort
- Vanaf 10 TJ per vestiging (± 2,8 GWh per jaar) heb je een energieaudit nodig, tegen 1 juli 2027.
- Vanaf 85 TJ (± 24 GWh) heb je ook een gecertificeerd energiebeheersysteem nodig, tegen 11 oktober 2027.
- Vanaf 100 TJ (± 28 GWh) vervangt een gecertificeerd energieplan de audit, tegen 1 oktober 2027.
- Rendabele maatregelen worden verplicht: een terugverdientijd onder 3 jaar of een IRR van minstens 13%, afhankelijk van je verbruik.
- Vanaf 10 TJ rapporteer je elk jaar je energieverbruik aan het VEKA.
Welke verplichtingen gelden voor jouw vestiging?
Onder de nieuwe EED-richtlijn speelt je bedrijfsgrootte geen rol meer. Of je nu een kmo bent of een grote onderneming, alleen het gemiddelde finale energieverbruik per vestiging over de afgelopen drie jaar telt. De auditdrempel zakt van 50 TJ naar 10 TJ per jaar, en de aparte energiebalans verdwijnt in de energieaudit.
| Verbruik per vestiging | Wat moet je doen? | Tegen wanneer? |
|---|---|---|
| 10 tot 50 TJ± 2,8 tot 14 GWh | Energieaudit. Maatregelen met een terugverdientijd onder 3 jaar voer je binnen 3 jaar uit. | Audit: 1 juli 2027 |
| 50 tot 85 TJ± 14 tot 24 GWh | Energieaudit. Maatregelen met een IRR na belastingen van minstens 13% voer je binnen 3 jaar uit. | Audit: 1 juli 2027 |
| 85 tot 100 TJ± 24 tot 28 GWh | Energieaudit + gecertificeerd energiebeheersysteem. | Audit: 1 juli 2027 Systeem: 11 oktober 2027 |
| 100 TJ en meer± 28 GWh en meer | Gecertificeerd energieplan + energiebeheersysteem. Maatregelen met een IRR van minstens 13% zijn verplicht. | Plan: 1 oktober 2027 Systeem: 11 oktober 2027 |
Rendabele maatregelen worden verplicht
Wat meteen opvalt in die tabel: rendabele maatregelen zijn niet langer vrijblijvend. Onder 50 TJ kijk je naar de terugverdientijd. Daarboven telt de IRR, het jaarlijkse rendement dat een investering oplevert over haar hele levensduur. Haalt een maatregel na belastingen 13% of meer, dan voer je ze binnen drie jaar uit.
Je audit of energieplan kijkt daarbij breder dan vandaag. Je brengt ook het kosteneffectieve potentieel van hernieuwbare energie in kaart, op basis van de kosten over de hele levensduur. Een warmtepomp op omgevingswarmte, elektrische in plaats van thermische aandrijvingen, mechanische damprecompressie: haalt zo'n maatregel de 13%, dan staat ze op je verplichte lijst. Wat je uitvoert, toon je bovendien publiek in je jaarverslag, samen met het percentage van je plan dat al gerealiseerd is.
Boven 85 TJ komt er een energiebeheersysteem bij. Een audit alleen volstaat dan niet meer. ISO 50001 is de logische keuze en wordt expliciet erkend. Heb je al ISO 14001 of EMAS, dan kan dat ook volstaan, op voorwaarde dat er een geldige audit of een gecertificeerd energieplan in zit. Een energieprestatiecontract telt alleen onder strikte voorwaarden: met gegarandeerde besparingen, een nulmeting en afspraken over meting en verificatie.
Nieuwe rapportering bij het VEKA
Naast audits en systemen rapporteer je ook meer aan het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA):
| Verbruik per vestiging | Wat rapporteer je? | Hoe vaak? |
|---|---|---|
| Vanaf 10 TJ | Verbruik per energiedrager en toepassing, aangekochte en geleverde hoeveelheden, eigen elektriciteitsproductie | Elk jaar |
| Vanaf 85 TJ | Warmtevraag en potentieel aan restwarmte | Om de vijf jaar, eerst voor 1 april 2027 |
De jaarlijkse rapportering vervangt op termijn de energiedata in het Integraal Milieujaarverslag (IMJV). Lever je dezelfde gegevens al via een ander kanaal aan, dan kun je een vrijstelling vragen. Ook vestigingen die alleen bestaan uit niet-residentiële gebouwen met een geldig EPC, of met hoofdzakelijk landbouwactiviteit, zijn vrijgesteld. Heb je een gemengde site? Dan tellen de industriële en agrarische delen wel mee.
Twee punten die makkelijk over het hoofd worden gezien. Wie een fossiele warmtekrachtkoppeling (WKK) plaatst of grondig vernieuwt vanaf 1 januari 2027, mag maximaal 270 g CO₂ per kWh output uitstoten. Bestaande installaties zijn vrijgesteld tot 1 januari 2034, als je een plan voor emissiereductie indient bij het VEKA. En vraagt een verplichte maatregel een zwaardere netaansluiting, dien je aanvraag dan binnen drie maanden na je audit of plan in bij de netbeheerder. Ben je op tijd en is er geen capaciteit, dan kan het VEKA uitstel of vrijstelling geven. Ben je te laat, dan verlies je dat recht.
Is EBO3 iets voor jouw bedrijf?
Een energiebeleidsovereenkomst (EBO) is een vrijwillige afspraak tussen de Vlaamse overheid en energie-intensieve bedrijven. Verbruikt je vestiging 85 TJ of meer? Dan kun je instappen in de nieuwe EBO3 (2027-2030), uiterlijk op 31 maart 2027. Later instappen kan in januari 2028 en januari 2029.
| Zonder EBO3 | Met EBO3 | |
|---|---|---|
| Voor wie | Elke vestiging vanaf 10 TJ | Vestigingen vanaf 85 TJ, vrijwillig |
| Rendabel vanaf | IRR van 13% (onder 50 TJ: terugverdientijd onder 3 jaar) | IRR van 11% |
| Speelruimte | Rendabele maatregelen uitvoeren binnen 3 jaar | Maatregel vervangen door een alternatief met dezelfde besparing, restwarmterecuperatie of een CO₂-maatregel met dubbele besparing |
| Wat je extra doet | Audit of energieplan, energiebeheersysteem vanaf 85 TJ | Plan van aanpak en energiedeskundige tegen 1 april 2027, jaarlijkse rapportering tegen 1 mei, klimaatroadmap voor ETS-bedrijven |
| Wat je terugkrijgt | – | Je voldoet automatisch aan de Vlaamse verplichtingen voor audit, energieplan en energiebeheersysteem, en Vlaanderen legt je geen extra energie- of klimaatverplichtingen op |
EBO3 is geen standaardkeuze. De lat ligt hoger, maar je krijgt meer speelruimte en rechtszekerheid terug. Of dat loont, hangt af van je maatregelenpakket en je investeringsruimte.
Welke deadlines moet je in je agenda zetten?
Steekt je vestiging later een drempel over? Dan krijg je een eigen termijn. Een audit dien je bijvoorbeeld in binnen de eerste zes maanden van het jaar nadat je de 10 TJ overschrijdt.
Hoe pak je het nu al aan?
Wacht niet op de definitieve tekst. Een energieaudit of ISO 50001-traject regel je niet in een paar weken. Begin bij de vraag of je vestiging onder een drempel valt:
- Verzamel je verbruik per vestiging voor 2023, 2024 en 2025: elektriciteit, aardgas, stookolie, stoom en andere brandstoffen.
- Zet alles om naar dezelfde eenheid. 1 MWh is 0,0036 TJ. 10 TJ is dus ongeveer 2.778 MWh.
- Neem het gemiddelde over drie jaar, niet enkel je laatste jaar. Een uitzonderlijk jaar trekt je zo niet zomaar over of onder een drempel.
- Leg elke vestiging apart naast de drempels van 10, 50, 85 en 100 TJ. Twee vestigingen van hetzelfde bedrijf kunnen onder andere regels vallen.
Een rekenvoorbeeld. Een vestiging verbruikt gemiddeld 2.000 MWh elektriciteit en 1.500 MWh aardgas per jaar. Samen is dat 3.500 MWh, of 3.500 × 0,0036 = 12,6 TJ. Die vestiging zit boven 10 TJ en heeft dus tegen 1 juli 2027 een energieaudit nodig.
Weet je onder welke drempel je valt? Check dan wat je al hebt. Met ISO 14001, EMAS of een lopend energieplan dek je misschien al een deel van de verplichtingen af. Verwacht je maatregelen die meer elektriciteit vragen, zoals een warmtepomp, plan dan je netaanvraag mee. En zit je boven 85 TJ, beslis dan voor eind maart 2027 of EBO3 voor jou loont.
[IN TE VULLEN DOOR BRAM, VERWIJDER DEZE REGEL VOOR PUBLICATIE: 2 tot 3 zinnen uit eigen projecten. Bijvoorbeeld waar bedrijven vastlopen bij het verzamelen van verbruiksdata per vestiging, of welke maatregelen in audits vaak de 13%-IRR halen.]
Mantis Consulting brengt per vestiging in kaart onder welke drempel je valt en welke deadlines voor jou gelden. We voeren je energieaudit of energieplan uit en begeleiden je naar een gecertificeerd energiebeheersysteem volgens ISO 50001. Zo weet je wat je moet doen, en welke maatregelen je echt iets opleveren.
Veelgestelde vragen over de EED-richtlijn in Vlaanderen
Telt het verbruik van mijn bedrijf of van mijn vestiging?
Van je vestiging. De drempels gelden per vestiging, op basis van het gemiddelde finale energieverbruik over de afgelopen drie jaar.
Hoeveel is 10 TJ?
Ongeveer 2,8 GWh of 2.778 MWh per jaar, alle energiedragers samen: elektriciteit, gas, stookolie, stoom en andere brandstoffen.
Blijft mijn huidige energieaudit of energieplan geldig?
Ja. Bestaande audits, energiebalansen en energieplannen blijven geldig tot hun einddatum. Bij de volgende actualisatie gelden de nieuwe regels.
Is ISO 50001 verplicht?
Vanaf 85 TJ heb je een gecertificeerd energiebeheersysteem nodig. ISO 50001 wordt expliciet erkend. ISO 14001 of EMAS kan ook, als er een geldige audit of een gecertificeerd energieplan in zit.
Welke maatregelen uit mijn audit moet ik uitvoeren?
Tussen 10 en 50 TJ voer je maatregelen met een terugverdientijd onder 3 jaar uit. Vanaf 50 TJ zijn maatregelen met een IRR na belastingen van minstens 13% verplicht. In EBO3 ligt die grens op 11%. Je hebt telkens 3 jaar de tijd.
Wat als het elektriciteitsnet mijn maatregel tegenhoudt?
Dien je aanvraag voor een nieuwe of zwaardere aansluiting in binnen drie maanden na je audit of plan. Is er dan geen netcapaciteit, dan kan het VEKA op gemotiveerd verzoek uitstel of vrijstelling geven.
Wanneer is de Vlaamse omzetting van de EED-richtlijn definitief?
Dat staat nog niet vast. De Vlaamse Regering keurde de tekst op 17 juli 2026 principieel goed. De data in dit artikel kunnen nog wijzigen.
Onder welke drempel valt jouw vestiging?
We leggen je verbruik per vestiging naast de drempels en maken een stappenplan richting 2027.
.svg){kind=logo}
