Sinds 24 september 2026 ligt de VSME vast in een Europese verordening en heet ze voortaan de Voluntary Standard (VS). De vrijwillige duurzaamheidsstandaard voor kmo's krijgt een nieuwe doelgroep, minder datapunten en een wettelijke grens voor wat klanten mogen vragen. Wat betekent dit concreet voor jouw onderneming?
In het kort
- Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560 legt de VSME vast en vervangt de aanbeveling van juli 2025. Rapporteren volgens de VS blijft vrijwillig.
- Nieuwe naam: de VSME heet voortaan officieel de Voluntary Standard, kortweg VS.
- Doelgroep: elke onderneming tot gemiddeld 1.000 werknemers. Omzet en balanstotaal spelen geen rol meer.
- Value chain cap: vanaf boekjaar 2027 mogen CSRD-bedrijven aan leveranciers tot 1.000 werknemers niet meer vragen dan wat de verordening voorziet.
- Kleine ondernemingen: ondernemingen met 10 werknemers of minder rapporteren minder. Energie, water en afval worden voor hen vrijwillig.
- Inhoud: een aantal datapunten verdwijnt, enkele worden strenger.
Wat er is gebeurd
De Omnibus I-richtlijn (2026/470) legde eerder dit jaar vast dat bedrijven met minder dan 1.000 werknemers hun klanten geen informatie hoeven te leveren die verder gaat dan de vrijwillige VSME-standaard. Met de nieuwe verordening ligt nu ook vast wat die standaard precies inhoudt.
Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560 dateert van 24 september 2026 en vervangt de aanbeveling van de Europese Commissie van juli 2025. EFRAG publiceerde in september 2026 de bijbehorende guidance.
De verordening in detail
Een nieuwe naam en doelgroep: de Voluntary Standard
De VSME heet voortaan officieel de Voluntary Standard (VS). De oude naam verwees naar kmo's tot 250 werknemers terwijl de VS open staat voor ondernemingen tot 1.000 werknemers. De opbouw met een basismodule en een uitgebreide module blijft. Duikt in een vragenlijst nog de naam VSME op, dan gaat het om dezelfde standaard.
Vanaf wanneer geldt de VS?
Je kunt de VS nu al gebruiken, maar de standaard is bedoeld voor boekjaren vanaf 1 januari 2027. Voor de meeste bedrijven is het rapport over 2027 dus het eerste volledig volgens de VS. Ook de value chain cap geldt vanaf dan.
Werk je nog aan een rapport over 2025 of 2026 volgens de VSME? Dat hoef je niet over te doen, zolang je vermeldt welke versie je gebruikt. Moet je nog beginnen, stap dan best meteen over op de VS, zodat je rapport over 2026 al aansluit bij dat van 2027.
Value chain cap: een grens aan wat klanten mogen vragen
Vanaf boekjaar 2027 mogen bedrijven die onder de CSRD vallen aan leveranciers tot 1.000 werknemers niet meer vragen dan wat in Annex II van de verordening staat. Wat binnen die grens valt, hangt af van je grootte:
- Elke leverancier: een basis set over het bedrijf en het personeel, zoals ongevallen en loon.
- Leveranciers met meer dan 10 werknemers: daarbovenop onder meer energieverbruik en CO₂-emissies.
De cap geldt alleen voor vragen in het kader van de CSRD. Banken of andere wetgeving kunnen nog altijd meer informatie vragen.
Kleine ondernemingen rapporteren minder
Heb je 10 werknemers of minder, dan worden de datapunten over energie, water en afval vrijwillig. Een aantal onderwerpen rond je personeel blijft wel verplicht. Wie alleen energiecijfers aanlevert, kan dus geen geldige nalevingsverklaring geven.
Minder datapunten, op twee punten strenger
- Geschrapt: onder meer de GHG-intensiteit en de oppervlakte van je sites. Ook bij personeel valt een aantal vragen weg.
- Strenger op twee punten: ten eerste verklaar je nu uitdrukkelijk dat je rapport aan de VS voldoet. Het tweede punt gaat over het rapporteren van het personeelsverloop voor wie ook de uitgebreide module gebruikt.
Gevolgen voor ondernemingen
Wat betekent dit voor leveranciers?
De cap beschermt je tegen vragenlijsten die steeds langer worden. Een deel van wat klanten vandaag opvragen, valt erbuiten. Toch geldt de cap pas vanaf boekjaar 2027 en alleen voor CSRD-vragen. Klanten blijven data opvragen, en wie die snel en correct aanlevert, staat sterker.
Wat betekent dit voor bedrijven die al volgens de VSME rapporteren?
Een rapport op basis van de aanbeveling van 2025 kun je niet zomaar overnemen. Sommige datapunten zijn geschrapt, andere worden anders gedefinieerd. Daardoor kunnen cijfers verschuiven zonder dat er in je bedrijf iets veranderd is. Vier onderwerpen vragen extra aandacht:
- Ongevallen: een ongeval telt nu pas mee vanaf een bepaalde ernst. Je cijfer zal daardoor wellicht dalen. Vergelijk je met vorig jaar, dan vraagt dat de nodige toelichting.
- Mensenrechten: volgens de guidance telt een incident alleen nog mee als het formeel is vastgesteld. Wat je vorig jaar rapporteerde, is daarom niet vanzelf nog juist.
- Biodiversiteit: meer soorten beschermde gebieden tellen nu mee, waaronder Ramsar-gebieden, en wat je per site rapporteert, is veranderd. Een eerdere screening van je sites volstaat dus mogelijk niet meer.
- Afval: je rapporteert welk aandeel van je afval naar recyclage of hergebruik gaat. Hoe je dat telt, is verduidelijkt, en het resultaat is niet altijd het cijfer dat je van je verwerker krijgt.
Gebruik daarbij de EFRAG-guidance van 2026, te vinden op de EFRAG Knowledge Hub. De versie van 2025 beschrijft nog datapunten die intussen geschrapt zijn.
Tijdlijn
Wat we onze klanten vertellen
De VS blijft vrijwillig. Toch is dit voor veel kmo's het belangrijkste duurzaamheidsnieuws van het jaar.
Voor het eerst ligt wettelijk vast wat een grote klant van je mag vragen. Dat is winst. Maar de cap is geen reden om minder te doen. Klanten blijven data vragen, en de cijfers binnen de cap zijn de cijfers die je zelf nodig hebt om je bedrijf te sturen.
Onze aanbeveling: leg je vorige rapport of je ingevulde vragenlijsten naast de nieuwe verordening voor je aan je volgende rapport begint. Zo zie je meteen welke cijfers je anders moet berekenen, wat je kunt schrappen en welke vragen van klanten buiten de cap vallen.
Wat is jouw volgende stap?
Twijfel je wat de nieuwe standaard voor jouw bedrijf betekent, of krijg je een vragenlijst van een klant die verder gaat dan de cap? Neem gerust contact op met Mantis.
Bronnen: Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560 en de EFRAG-guidance van 22/09/2026.
Vraagt je klant meer dan de nieuwe standaard toelaat?
We leggen je vorige rapport of vragenlijst naast de VS en zeggen wat je moet aanpassen.
.svg){kind=logo}
