Packaging and Packaging Waste (PPWR) wetgeving: deadlines, verplichtingen en impact voor bedrijven

Je verpakkingen bepalen straks of je product op de Europese markt mag. De Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR), officieel Verordening (EU) 2025/40, is op 11 februari 2025 in werking getreden en wordt vanaf 12 augustus 2026 van toepassing in alle EU-lidstaten. Geen nationale omzetting nodig: de regels gelden overal gelijk.

De verordening raakt alle verpakkingen: consumentenverpakkingen, industriële verpakkingen, transportverpakkingen en e-commerce. Ze vervangt de oude Europese Richtlijn Verpakking en Verpakkingsafval (94/62/EG), die sinds 1994 het kader vormde maar volgens de Europese Commissie onvoldoende resultaat opleverde.

In dit artikel geven we een overzicht van de belangrijkste verplichtingen, deadlines en gevolgen voor bedrijven die producten verpakken of op de EU-markt brengen.

Van richtlijn naar verordening: waarom dat uitmaakt

Het grootste verschil met de voorganger? De PPWR is een verordening, geen richtlijn. Bij een richtlijn mochten lidstaten zelf bepalen hoe ze de doelen bereikten, wat leidde tot een lappendeken van nationale regels. Een verordening geldt rechtstreeks en uniform in alle 27 lidstaten. Voor bedrijven die in meerdere EU-landen actief zijn, betekent dat één set regels in plaats van verschillende nationale interpretaties.

PPWR timeline: belangrijkste mijlpalen

Belangrijk: veel technische details worden de komende jaren nog verder uitgewerkt via gedelegeerde handelingen en uitvoeringsregels van de Europese Commissie. Tussen nu en 2029 worden naar verwachting nog zo'n 30 aanvullende documenten gepubliceerd. De grote lijnen staan vast, maar berekeningsmethodes, designcriteria en rapportageformaten zijn deels nog in ontwikkeling.

Alle verpakkingen moeten recycleerbaar worden

Een centraal principe van de PPWR: alle verpakkingen die op de EU-markt komen, moeten recycleerbaar zijn. De verordening hanteert daarbij twee voorwaarden die allebei moeten kloppen.

Ten eerste: design for recycling. De verpakking moet zo ontworpen zijn dat materialen efficiënt gescheiden en gerecycleerd kunnen worden. Ten tweede: recycling at scale. De verpakking moet ook daadwerkelijk ingezameld, gesorteerd en gerecycleerd kunnen worden via de bestaande infrastructuur. Een verpakking die technisch recycleerbaar is maar in de praktijk niet verwerkt kan worden, voldoet dus niet.

Prestatieklassen voor recycleerbaarheid

De PPWR introduceert een classificatiesysteem:

Vanaf 2030 mogen verpakkingen die onder 70% scoren, niet meer op de markt gebracht worden. In 2038 verschuift die drempel naar 80%.

De exacte criteria per materiaalsoort en de bijhorende berekeningsmethode worden nog vastgelegd door de Europese Commissie via uitvoeringshandelingen. Die publicatie wordt op 1 januari 2028 verwacht.

Minimumaandelen gerecycleerd materiaal in kunststofverpakkingen

Naast recycleerbaarheid verplicht de PPWR ook minimumpercentages post-consumer gerecycleerd materiaal (PCR) in kunststofverpakkingen. Alleen post-consumer kunststofafval telt mee, inclusief afval van producten die in het kader van commerciële activiteiten op de markt zijn gebracht. Productieafval of intern hergebruik valt erbuiten.

Voor voedselcontactmateriaal is er vandaag nog beperkt aanbod aan gerecycleerd materiaal dat voldoet aan de voedselveiligheidsnormen. De sector heeft hier nog een technologische inhaalbeweging te maken.

De berekeningsmethode en verificatieprocedures voor PCR-percentages worden uiterlijk eind 2026 gepubliceerd.

Meer hergebruik in logistiek en distributie

De PPWR legt ook hergebruikdoelstellingen op voor transportverpakkingen en -materialen. Die doelstellingen verschillen per sector en verpakkingstype en worden in stappen strenger richting 2040. Voor bepaalde transportverpakkingen binnen eenzelfde onderneming of lidstaat kan zelfs 100% hergebruik verwacht worden.

Daarnaast komen er verplichtingen voor drankverpakkingen, verzamelverpakkingen en take-away toepassingen. Horeca- en take-away zaken zullen consumenten de mogelijkheid moeten bieden om hun eigen herbruikbare verpakking mee te brengen. De exacte ingangsdatum verschilt per maatregel en wordt nog verder geconcretiseerd.

Verbod op overtollig verpakkingsmateriaal

De PPWR stelt duidelijke regels rond verpakkingsminimalisatie. Bedrijven mogen niet meer verpakking gebruiken dan technisch en functioneel noodzakelijk is voor het product. Concreet moet je als bedrijf kunnen aantonen dat:

• de verpakking niet groter of zwaarder is dan nodig
• de verpakking alleen noodzakelijke functies vervult (bescherming, transport, hygiëne, houdbaarheid)
• onnodige lege ruimte of extra materiaallagen vermeden worden

Verpakkingen met dubbele wanden, valse bodems of overbodige lagen zijn uitdrukkelijk verboden. Voor gegroepeerde verpakkingen, transportverpakkingen en e-commerceverpakkingen geldt vanaf 2030 een maximumratio van 50% lege ruimte.

Dit raakt vooral sectoren als e-commerce, luxe- en marketingverpakkingen en bundelverpakkingen. In de praktijk zullen bedrijven technische documentatie moeten bijhouden die de noodzaak van hun verpakkingsoplossing onderbouwt.

PFAS-verbod voor voedselcontactverpakkingen

Een bijkomende maatregel: vanaf 12 augustus 2026 mogen verpakkingen die in contact komen met levensmiddelen niet op de markt worden gebracht als PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) aanwezig zijn boven vastgestelde drempelwaarden. Het gaat dus niet om een absoluut verbod, maar om een drempelverbod. PFAS worden vandaag nog vaak gebruikt in coatings van fastfoodverpakkingen, pizzadozen en bakkerspapier. Producenten in deze segmenten moeten hun materiaalspecificaties controleren en waar nodig overstappen op PFAS-vrije alternatieven.

Wat betekent dit concreet voor jouw bedrijf?

De PPWR vraagt actie op verschillende fronten:

• Verpakkingsdesign herbekijken.
  Hoe recycleerbaar zijn je huidige verpakkingen? Zijn ze compatibel met de bestaande recyclage-infrastructuur? Scoren ze boven de 70%-drempel?
• Materiaalkeuzes evalueren.
  Multilayer-verpakkingen en complexe materiaalcombinaties worden problematisch als ze de recycleerbaarheid verlagen.
• Gerecycleerde content integreren.
  Heb je zicht op het aandeel PCR in je kunststofverpakkingen? Zijn je leveranciers voorbereid op de verplichte percentages?
• Hergebruiksystemen verkennen.
  Welke transportverpakkingen kun je nu al herbruikbaar maken?
• Data en documentatie op orde brengen.
  Conformiteitsverklaringen, technische onderbouwing voor minimalisatie, materiaalspecificaties: het administratieve luik is niet te onderschatten.

Een levenscyclusanalyse (LCA) is een logisch startpunt om de milieu-impact van je verpakkingen objectief in kaart te brengen. Zo krijg je inzicht in welke materialen en processen de grootste impact hebben, en kun je onderbouwde keuzes maken die aansluiten bij de PPWR-vereisten. Meer weten over LCA? 

Lees ook: LCA zonder overkill: zo kies je de juiste aanpak.

De richting is duidelijk

Hoewel niet alle technische details van de PPWR al volledig uitgewerkt zijn, is de koers helder: verpakkingen moeten recycleerbaar, circulair en efficiënter in materiaalgebruik worden. De komende jaren verschijnen er aanvullende uitvoeringsregels die de verplichtingen verder concretiseren.

Bedrijven die nu al starten met het in kaart brengen van hun verpakkingsportfolio en de milieu-impact ervan, vermijden later complexe en dure herontwerpen.

‍